Allereerst: voorkom een vechtscheiding en kies voor mediation!

 

De knoop om te gaan scheiden is doorgehakt en nu?

Misschien bent u samen tot de conclusie gekomen dat er geen andere optie meer is dan te gaan scheiden of misschien is het vooral de wens van een van u beiden. Wat er ook aan vooraf is gegaan, er moet nu veel geregeld gaan worden. Maar hoe? Niet zelden is de communicatie dermate verstoord dat u erover denkt om naar een eigen advocaat te gaan. U wil weten waar u aan te bent, waar u staat en u wil zelf eigenlijk niet meer praten met uw partner. Maar bent u zich bewust van de risico's? Zeker als u samen kinderen heeft is het de moeite om hier even goed bij stil te staan!

Dat gebeurt mij/ons niet!

Als je hoort of leest over vechtscheidingen, dan denk je al snel: dit zal mij niet overkomen! En toch gebeurt eerder dan je denkt. In feite ligt het in de natuur en structuur van onze hersenen om te reageren zoals we doen in een situatie die bedreigend is en waarin we geconfronteerd worden met verlies aan contact en verbondenheid met onze partner (of met onze kinderen). We belanden dan in ons reptielenbrein en worden een speelbal van onze emoties. En juist het verlies aan contact en verbondenheid speelt een wezenlijke rol bij scheiding.

Dit heeft tot gevolg dat een echtscheidingssituatie een perfecte voedingsbodem is voor het aanwakkeren van de Duivelse Dialogen (zie hierna). De dynamiek die gepaard gaat met deze verstoorde communicatie ondermijnt tal van mogelijkheden om tot openingen en oplossingen te komen voor een goede regeling als gevolg van de scheiding. Dat is triest, maar helaas de realiteit van de scheidingspraktijk.

Hieronder volgt een kleine blik achter de schermen ter verheldering.

Duivelse dialogen bij procederen

Verharding van standpunten, juridisering, escalatie

Op ingenieuze wijze vormt ons brein in samenspel met het rechtsstelsel een uitstekende voedingsbodem voor de dynamiek van de duivelse dialogen. Dit kan vrij gemakkelijk leiden tot verharding van standpunten, juridisering en toenemende escalatie.

In veel gevallen is het zo dat in de oprechte beleving van de ene partner, de andere partner of de advocaat van de ander de oorzaak is van escalaties, de waarheid verdraait, onredelijk is en dat hem of haar hierdoor groot onrecht wordt aangedaan. Dit speelt over en weer. Verontwaardiging groeit en boosheid en vijandigheid nemen steeds grimmigere vormen aan. Er ontstaat ook steeds meer vervreemding van iets dat ooit goed en mooi was. Beide partners voelen zich ongezien, onbegrepen en miskend. Hun standpunten verharden, de juridische betogen groeien en escalatie stijgt.

Wat ook veel voorkomt is dat naarmate de druk aan de ene kant wordt opgevoerd, de bereidheid aan de andere kant om iets te doen of te bewegen afneemt. Hoe dwingender de ene partner zich opstelt en met allerlei eisen komt, hoe minder de andere partner geneigd is om daar naar te gaan kijken. Hoe dwingender de brieven de ene advocaat, hoe langer de reactie van de andere advocaat op zich laat wachten. Deze dynamiek leidt tot toenemende boosheid en frustratie aan beide kanten. Een impasse ligt al snel op de loer. De rechter moet de knoop dan maar gaan doorhakken en dat leidt lang niet altijd tot een gewenste uitkomst, alleen al niet vanwege het tijdspad en de kosten.

Kan het ook anders?

Blijven communiceren!

Afbeelding van Frans de Waal

Wat biedt mediation u?

Scheidingsmediation biedt u de mogelijkheid om uit het juridische steekspel te blijven en een overlegsituatie met open communicatielijnen te creëren. Zeker als de valkuil van de duivelse dialogen in de mediationgesprekken wordt erkend en de zorgen en behoeften die daaronder liggen aan bod kunnen komen, is constructief overleg is heel goed mogelijk, zij het niet altijd makkelijk. Maar het kan wel!

Persoonlijke en menselijke benadering

De manier van met elkaar omgaan en de wijze waarop een regeling tot stand komt, sluit nauw aan bij uw persoonlijke situatie en doet zoveel mogelijk recht aan de relatie die u met elkaar heeft gehad. De belangen van uw kinderen staan voorop.

Veiligheid en vertrouwen

Bij mediation wordt in de eerste plaats een veilig klimaat gecreëerd van waaruit vertrouwen kan ontstaan om samen te gaan praten over een regeling, ook als dat moeilijk is. Vervolgens krijgt u dat wat u moet gaan regelen hanteerbaar en overzichtelijk wordt. Vervolgens  gaat u samen stapje voor stapje door de dingen heen die van belang zijn en u wordt daarbij professioneel begeleid. Het is de bedoeling dat wat u moet gaan regelen overzichtelijk en hanteerbaar wordt voor u. Verder heeft u zelf invloed op de regeling die u het liefste zou willen. U kunt namelijk regelingen overeenkomen die rechters in hun standaardregeling nooit zullen bepalen.

Uiteraard krijgt u alle informatie die u nodig heeft om tot weloverwogen beslissingen te komen. Indien nodig en wenselijk, kan daarvoor ook een derde worden ingeschakeld, zoals een fiscalist.

En heel belangrijk, de communicatie blijft in stand.

Natuurlijk ziet u er tegenop!

Ook als u er tegenop ziet om samen aan tafel te zitten, wat niet ongebruikelijk is, blijkt dit in de praktijk toch in de meeste gevallen wel een haalbare kaart. Geef het tenminste een kans!

Persoonlijke visie

>> Annelies van Londen over procederen

Procederen veroorzaakt veel leed. Gelijk hebben betekent zeker niet altijd gelijk krijgen. Mensen hopen te krijgen waar zij `recht` op hebben, maar ondergaan helaas vaak ervaringen van onrecht, onmacht, frustratie, boosheid en verdriet. De vijandigheid neemt steeds meer toe, ook waar dit misschien nooit de bedoeling is geweest.

Procederen is niet afgestemd op een kostenplaatje en een tijdspad dat voor mensen te overzien is. Het recht kent vele grijze gebieden en biedt de ruimte voor langdurige procedures die tot jarenlange onzekerheid kunnen leiden, veel geld kunnen kosten en die gezondheidsklachten, spanning- en stress kunnen veroorzaken. Bovendien leiden procedures in de regel niet tot een betere uitkomst dan een regeling op maat, die mensen samen overeenkomen hadden kunnen komen.

Procederen schaadt de relatie tussen ex-partners meer dan nodig en er ontstaan toenemende gevoelens van vijandigheid. Als mensen samen kinderen hebben waardoor het gezamenlijk ouderschap voortduurt, is een hanteerbare relatie als ouders echter absoluut wenselijk, zeker voor de kinderen.

>> Stellingen

 

  • Het menselijk proces van scheiden vraagt om een menselijk afscheid, niet om een juridische strijd

 

  • Een goed afscheid biedt de beste randvoorwaarden voor nieuwe levensperspectieven en harmonieus voortgezet ouderschap

 

  • Als je recht wil doen aan de kinderen, strijd dan niet tegen hun vader of moeder!

 

 

Meer over mediation

>> Voordelen van mediation (ten opzichte van een procedure)
  • U beslist zelf, niet de rechter!
  • Basis van respect en gelijkwaardigheid (ook m.b.t. uw ouderschap)
  • Aandacht voor de belangen van uw kinderen en de invulling van uw beider ouderschap
  • Bevorderen en in stand houden van de communicatie
  • Niet alleen oog voor de zakelijke kant, maar ook voor de menselijke kant van scheiden
  • Er wordt aan een regeling gewerkt waar u beiden achterstaat
  • U wordt samen en gelijktijdig op de hoogte gesteld van alle relevante (juridische) informatie
  • Een regeling die u zelf overeenkomt, is veel meer op maat gesneden dan een uitspraak van een rechter
  • Een regeling die u samen overeenkomt is in de regel meer duurzaam doordat u er beiden ja tegen zegt
  • Uw regeling wordt op juridisch correcte wijze neergelegd in een overeenkomst die uitvoerig met u wordt besproken (echtscheidingsconvenant)
  • De regeling biedt handvaten in geval van toekomstige wijzigingen. Dit is niet het geval bij rechterlijke beslissingen
  • Afstemming van de fiscale aspecten tussen de partners wat tot (forse) fiscale voordelen voor beiden kan leiden
  • Voorkomen van procedures. Procedures zijn in de regel tijdrovend, geldverslindend en verstoren de relatie onnodig
  • U kunt uw kosten zelf beheersen. Mediation is vaak goedkoper dan een juridische procedure (u schakelt maar één mediator in en de kosten kunt u delen).
  • Het mediationproces verloopt sneller en meer op uw wensen, mogelijkheden en agenda afgestemd dan een juridische procedure.
>> Wat wordt er van u verwacht?
  • Een actieve rol
  • Respect voor elkaars ouderschap
  • Bereidheid om naar elkaar te luisteren
  • Serieuze wil om er samen uit te komen (commitment)
  • Bereidheid te zoeken naar compromissen
  • Bereidheid tot het verschaffen van juiste en volledige informatie
  • Bereidheid van de partners om zich jegens elkaar (en de bemiddelaar) met respect te gedragen
  • Bereidheid om de tijd te nemen die voor beide partners nodig is voor het bemiddelingstraject
>> Wanneer werkt mediation niet of minder goed?

Uiteraard lenen niet alle echtscheidingen zich voor mediation. In de volgende situaties is het wellicht meer aangewezen om ieder een eigen advocaat te nemen:

  • Er is geen enkele wil tot overleg bij beide of bij een van de partners
  • Iemand kan of wil niet in persoon aanwezig zijn
  • De partners (of een van hen) heeft een eigen advocaat, financieel adviseur of andere adviseur nodig om tot besluitvorming te kunnen komen (zie hier als alternatief overlegscheiding)
  • Er bestaat een behoorlijke onevenwichtigheid tussen de partners waardoor ze in het mediationproces geen gelijkwaardige onderhandelingspartners kunnen worden of het gevoel hebben dat niet te kunnen worden (zie hier als alternatief overlegscheiding)
  • Er is sprake van een (gediagnosticeerde) psychiatrische stoornis die ertoe leidt dat een van de partners niet in staat is om zijn eigen belangen naar behoren te behartigen
  • Het conflict is al zo hoog opgelopen dat het niet meer mogelijk is om samen rond de tafel te zitten (bijvoorbeeld bij fysiek geweld).
  • Er is sprake van een moeilijke juridische kwestie waarover de partners een formele uitspraak willen hebben of er een rechterlijke uitspraak nodig (bijv. bij beslaglegging).
>> Nog meer over mediation

Vrijwillige basis
Wanneer u kiest voor mediation is dat op vrijwillige basis. Beide partijen hebben de behoefte om samen tot de beste oplossing te komen. De juridische weg wordt niet als een optie gezien.

Communicatie
In een mediationtraject vinden de gesprekken steeds met u beiden plaats. De communicatie is open en transparant, ook als er per e-mail of per telefoon gecommuniceerd wordt. Tijdens de mediation kunnen er relationele, emotionele en/of communicatieve aspecten zijn die het lastig maken om constructief met elkaar aan tafel te kunnen zitten. Dat is zeker niet ongebruikelijk. Als dat het geval is, zal de aandacht zich daar naartoe verplaatsen totdat het wel weer lukt om verder te kunnen praten. Hierdoor kan het mediationproces langer duren.

Doel
Doel van mediation is dat u samen tot een regeling komt over de gevolgen van de echtscheiding die voor u beiden acceptabel is. Die regeling wordt vastgelegd in een echtscheidingsconvenant en - als er minderjarige kinderen zijn – in een ouderschapsplan.

Informed consent
De totstandkoming van een regeling is een gezamenlijke zoektocht. De mediator zal u daar waar nodig informeren over de dingen die u moet weten voordat u een weloverwogen beslissing kunt nemen. Het kan nodig zijn dat er een andere deskundige moet worden ingeschakeld, zoals een fiscalist of pensioendeskundige. Belangrijk bij de informatievoorziening is dat beide partners de informatie kunnen verwerken en begrijpen. Hierbij kan het nodig zijn dat de partners een eigen adviseur nodig hebben op een bepaald terrein. De partners moeten uiteindelijk in staat zijn om hun eigen beslissingen te kunnen (gaan) nemen. De mediator doet dat niet voor hen!

Rol van de mediator, neutraliteit en onpartijdigheid
Mensen vragen zich wel eens af of een mediator wel neutraal en onpartijdig is. De onpartijdigheid van een advocaat-mediator die bij de vereniging van Familierecht Advocaten en Scheidingsmediators (vFas) is aangesloten, wordt gewaarborgd door de gedragsregels waaraan deze mediator gebonden is. Deze gedragsregels behoren tot de expliciete verantwoordelijkheid van de mediator en er wordt ook naar verwezen in de mediatonovereenkomst die bij de aanvang van de mediation getekend zal worden. U vindt de tekst van de mediationovereenkomst en de gedragsregels hierna onder het kopje: mediationovereenkomst en gedragsregels.

Verantwoordelijkheid van de deelnemers
Naast de verantwoordelijkheden van de mediator, wordt er ook een verantwoordelijkheid van de partners zelf gevraagd om het mediationproces vorm te kunnen geven. Deze zijn omschreven in artikel 3 van de mediationovereenkomst.

Actieve deelname
Tijdens de mediation is het nodig dat de partners zelf actief deelnemen en hun eigen beslissingen kunnen en ook willen (gaan) nemen. Als zij zich daartoe niet in staat voelen, is het wellicht beter om een andere weg te kiezen waarin zij worden bijgestaan door een eigen advocaat (zie bijvoorbeeld overlegscheiding).

In veruit de meeste gevallen leidt de bemiddeling tot een regeling waar beide partners het over eens zijn (geworden). Deze regeling wordt op juridisch correcte wijze vastgelegd in een overeenkomst - een zogenaamd echtscheidingsconvenant. Het convenant wordt pas getekend als beide partners zich volledig met de inhoud daarvan kunnen verenigen. Zij kunnen het concept-convenant desgewenst, voordat zij het tekenen, voorleggen aan een eigen adviseur/advocaat.

Als het convenant gereed en getekend is, wordt het door de mediatior met een begeleidend verzoekschrift aan de rechtbank gestuurd. In het verzoekschrift wordt verzocht de echtscheiding uit te spreken en te bepalen dat de regeling in het convenant deel uit zal maken van de uitspraak en aan die uitspraak gehecht zal worden. Omdat het verzoek hiertoe gezamenlijk wordt gedaan, zal de rechtbank het verzoek volgen.

Na de uitspraak van de rechter (hier hoeft u niet naartoe), zal de mediator zorgdragen voor de inschrijving van die uitspraak in de registers van de burgerlijke stand in de plaats waar u getrouwd bent. Met die inschrijving zal uw huwelijk officieel ontbonden zijn.

Indien er in de toekomst meningsverschillen over de uitvoering of uitleg van regelingen in het convenant mochten ontstaan, komt u in beginsel bij de mediator terug om die meningsverschillen met elkaar te bespreken. Komt u daar aan de bemiddelingstafel niet uit, dan kunt u zich ieder tot een eigen advocaat wenden. Het convenant bevat een geschillenregeling waarin een en ander is opgenomen.

>> Alternatief voor mediation: overlegscheiden

Het verschil tussen mediation en overlegscheiden zit hem niet zozeer in de uitgangspunten en doelstellingen. Deze zijn in belangrijke mate hetzelfde als het gaat om er samen, buiten de rechter om , uit te komen. Het verschil zit hem in de mate van ondersteuning die geboden wordt.

Bij mediation komen de partners samen bij een mediator die hen informeert en begeleidt. De gesprekken aan tafel vinden meestal met z’n drieën plaats. Er kunnen desgewenst ook deskundigen worden ingeschakeld. De partners moeten echter met alle informatie die ze krijgen, zelf tot een beslissingen nemen! Dat doet de mediatior niet voor hen.
Bij overlegscheiden heeft ieder een eigen advocaat die alle belangrijke informatie met hen doorneemt, de gesprekken voorbereidt en nabespreekt. Bij de gesprekken is er altijd een coach aanwezig die de regie heeft. De gesprekken aan de overlegtafel vinden plaats met minimaal 5 personen, de partners, de advocaten en de coach. Verder kunnen er andere benodigde deskundigen worden ingeschakeld.

>> Meer over overlegscheiden

De overlegscheiding is een optie als de voordelen van mediation op zichzelf aanspreken, maar u, of uw partner niet zonder eigen rechtsbijstand wil of kan. Bij de overlegscheiding hebben beide partners rechtsbijstand van een eigen advocaat die is aangesloten bij de Vereniging van Collaborative Professionals (www.VvCP.nl)

De twee advocaten zullen samen een team gaan vormen met een coach die het proces aanstuurt en kan interveniëren, ook op relationele aspecten als dat nodig is. Daarnaast kan er een neutrale financieel deskundige worden ingeschakeld en aan het team worden toegevoegd. Dat is vaak raadzaam en werkt bijzonder efficiënt. Eventueel kunnen er naar behoefte nog andere deskundigen worden ingeschakeld. Dit lijkt misschien een volle bezetting, maar voor zaken waarin mensen hoe dan ook een eigen advocaat en ieder wellicht meerdere adviseurs zouden inschakelen, is er veel winst te behalen door een team van adviseurs samen te stellen die samenwerken en ook allemaal tot doel hebben dat u er samen uit gaat komen zonder rechter.

>> Voordeel overlegscheiden

Voordeel overlegscheiden (inclusief alle voordelen van mediation)

Het grote voordeel van het inschakelen van vakmensen in teamverband is dat de communicatielijnen rechtstreeks en kort zijn en dat ieder teamlid op constructieve wijze samenwerkt. De partners hebben ieder hun eigen belangbehartiger waarmee zij ruggenspraak kunnen voeren en die met hen waakt over hun belangen. Doordat er meerdere vakmensen aan tafel zitten die elkaar niet bestrijden maar op een respectvolle, welwillende manier met elkaar omgaan, wordt er een optimaal klimaat gecreëerd om ook moeilijke juridische zaken te bespreken. www.collaborativeprofessionals.nl.

Mocht u nog niet zeker zijn van uw besluit om te gaan scheiden, werpt u dan een blik op de mogelijkheid die bij Samen Verder nader is beschreven.

Nieuwe initiatieven

‘Divorce Challenge’

Jaarlijks krijgen in Nederland 35.000 kinderen te maken met de scheiding van hun ouders. Zo’n 10 tot 15% mondt uit in een vechtscheiding, met grote gevolgen voor het welzijn van de kinderen. Onder de noemer Divorce Challenge zijn bij het Ministerie van Justitie ruim 500 ideeën aangedragen om vechtscheidingen terug te dringen. EFT-bestuurslid Pieter Dingemanse vertelt over het belang van de Divorce Challenge. 

Lees verder ...

Bron: Stichting EFT-Nederland, Nieuwsbrief december 2016